Турнир Англияның Лафборо қаласында өтті. Үшінші орын үшін кездесуде қазақстандықтар жарыс қожайындары — Англия құрамасын 7:2 есебімен жеңді.
Әлем чемпионатының тарихы 40 жылдан асады: алғашқы турнир 1982 жылы Данияда өткен. Бүгінде халықаралық жарыстар Церебралды сал ауруы бар адамдар футболының халықаралық федерациясы — IFCPF аясында ұйымдастырылады.
Қазақстан үшін тарихи турнирде Қарағанды атынан Анатолий Федоровский мен Виталий Крадин өнер көрсетті. Федоровский бұған дейін QOFA қолдау көрсеткен қарағандылық «Нода» командасының сапында ойнаған.
Құрама елге оралғаннан кейін біз Анатолиймен алғашқы әлем чемпионаты, ұлттық құрамаға дейінгі жолы, тарихи қола жүлде, «Ноданың» оның мансабындағы орны және Қазақстанда ДЦП диагнозы бар адамдар арасындағы футболды одан әрі дамыту үшін не қажет екені туралы әңгімелестік.
Анатолий Федоровскиймен сұхбат
— Анатолий, Қазақстан құрамасы ДЦП диагнозы бар футболшылар арасындағы әлем чемпионатына алғаш рет қатысты. Осындай тарихи турнирде ұлттық құраманың бір бөлігі болу сіз үшін нені білдірді?
— Қазақстан үшін тұңғыш әлем чемпионатында ұлттық құраманың сапында өнер көрсету — мен үшін үлкен мәртебе әрі жауапкершілік. Біз тек өзімізді немесе командамызды емес, бүкіл Қазақстанды таныстырып жатқанымызды түсіндім.
Бұл — біз ұзақ уақыт бойы ұмтылған тарихи сәт. Елімізді лайықты таныстырып, қазақстандық футболшылардың әлемнің мықты құрамаларымен бәсекеге түсе алатынын дәлелдегеніміз ерекше қуантады. Жеке өзім үшін бұл чемпионат үлкен тәжірибе, мақтаныш және алға ұмтылуға қосымша мотивация болды.
— Англияға аттанар алдында дайындық пен ұлттық құрамаға іріктеу қалай өтті?
— Англияға сапарға өте мұқият дайындалдым. Қарсыластарымыз тәжірибелі спортшылар болатынын түсіндім, сондықтан күн сайын дерлік алаңда жаттығып, жылдамдық пен төзімділікке қосымша жұмыс істедім.
Барынша көп ойын тәжірибесін жинағым келді. Кешкісін аулада футбол ойнауға командалар жиналатын, бірақ менің өз командам болмады. Содан кейін пікірлес жігіттермен бірге өз командамызды құрып, ойнай бастадық. Бұл матчтар да дайындығымның бір бөлігі болды: тактикамен жұмыс істеуге және физикалық дайындығымды жақсартуға көмектесті.
— Команда әлем чемпионатына қандай мақсатпен барды? Жүлде үшін күресуге сендіңіздер ме?
— Меніңше, әрқайсымыз жоғары орындар үшін күресе алатынымызға сеніп бардық. Финалға шығып, жүлдеге таласқымыз келді. Әрине, қарсыластардың деңгейін түсіндік, бірақ өз мүмкіндігімізді алдын ала шектегіміз келген жоқ.
— Қазақстан құрамасы үшін ең қиын матч қайсы болды және неге?
— Мен үшін ең қиын кездесу Италиямен өткен матч болды. Итальяндықтар чемпиондық үшін күресуге келген еді, физикалық тұрғыдан өте мықты әрі тактикалық жағынан жақсы дайындалған команда болды. Олар бізді өз қақпасына жақындатпауға тырысты. Әлем чемпионатының деңгейін дәл осы кездесуде ерекше сезіндік деп ойлаймын.
— Чемпионат жеке өзіңіз үшін қалай өтті? Алаңдағы қай сәт ерекше есте қалды?
— Чемпионат маған қатты ұнады. Баға жетпес тәжірибе жинадым және әлі де қай бағытта жұмыс істеу керектігін түсіндім.
Командалық ойынымыз жақсы шыққан сәттер ерекше есте қалды. Мысалы, Англияға қарсы кездесуде біз көптеген мүмкіндіктер жасап, біртұтас механизм секілді әрекет еттік. Кей кездері жақсы шабуылды голмен аяқтау үшін сәл ғана жылдамдық немесе дәл соққы жетіспеді. Осындай эпизодтарда командамыздың күші мен әлеуеті ерекше байқалды.
— Сіз және Виталий Крадин ұлттық құрама сапында Қарағанды атынан өнер көрсеттіңіздер. Әлем чемпионатында туған қалаңызды таныстыру сіз үшін нені білдірді?
— Бұл мен үшін үлкен мақтаныш. Виталий екеуіміз тек Қазақстанды ғана емес, туған Қарағандымызды да таныстырып жатқанымызды түсіндік. Біздің қалада да әлемдік деңгейде лайықты өнер көрсете алатын футболшылар бар екенін көрсеткіміз келді.
Әлем чемпионатында Қарағанды атынан өнер көрсетіп, елге қола медальмен оралғанымды мақтан тұтамын.
— Қазақстанның жүлде алуға мүмкіндігі бар екені белгілі болған кезде командадағы жағдай қалай өзгерді? Нәтиженің маңызын бірден түсіне алдыңыздар ма?
— Командадағы атмосфера біртіндеп өзгере бастады. Қысым азайып, өз күшімізге деген сенім артты. Халықаралық деңгейде ең жоғары орындар үшін күресе алатынымызды түсіндік.
Әрине, бұдан да жоғары нәтиже көрсеткіміз келді. Бізге сәл ғана жетпей қалды. Дегенмен Қазақстанның алғашқы әлем чемпионатында қола жүлде алуы — өте үлкен нәтиже.
— Футбол алаңынан тыс уақытта не көбірек есте қалды: чемпионаттың атмосферасы, Англия, ұйымдастыру деңгейі әлде басқа құрамалардың ойыншыларымен қарым-қатынас па?
— Ең алдымен чемпионаттың атмосферасы мен Англияға сапардың өзі есте қалды. Басқа елді көру, түрлі құрамалардың футболшыларымен танысып, сөйлесу өте қызықты болды.
Алаңнан тыс жерде бәрі бір-біріне құрметпен әрі достық ниетпен қарады. Италия мен АҚШ ойыншылары матчтардан кейін өздері келіп танысып, жеке тәжірибелерімен бөлісті. Турнирдің ұйымдастырылуы да ұнады. Мен үшін бұл тек маңызды футбол жарысы ғана емес, ұзақ уақыт есімде қалатын үлкен өмірлік тәжірибе болды.
— Сіз қарағандылық «Нода» сапында ойнадыңыз. Бұл команда сіздің футболдағы жолыңызда қандай рөл атқарды?
— «Нода» менің футболдағы жолымда өте маңызды рөл атқарды. Дәл осы командада футболмен шындап айналыса бастадым, көп жаттықтым, тәжірибе жинадым және ойыншы ретінде дамыдым. Команданың арқасында өзімді көрсетуге мүмкіндік алып, кейін Қазақстан құрамасына жол ашылды.
Жаттықтырушыларым — Лунёв Евгений Анатольевичке, Редькин Виталий Владимировичке және «Шахтёр» жаттықтырушысы Чиканков Иван Александровичке еңбегі, қолдауы және Виталий екеуімізге сенгені үшін жеке алғыс айтқым келеді. Сондай-ақ футболдағы жолымда көмектескен Сухорукова Наталья Евгеньевнаға ризамын.
Осы адамдардың барлығы маған Қазақстан құрамасы мен әлем чемпионатына дейін жетуге көмектесті. Бірақ мен үшін бұл жолдың соңы емес, жаңа кезеңнің бастауы ғана. Жұмысымды жалғастырып, дамып, алдыма жаңа мақсаттар қойғым келеді.
— QOFA мен Freedom бұған дейін «Нодаға» қолдау көрсетті. Мұндай көмек команда үшін және жалпы Қарағандыда ДЦП диагнозы бар адамдар арасындағы футболды дамыту үшін қаншалықты маңызды?
— Мұндай қолдау өте қажет. Спорттық құрал-жабдық, сапарларды ұйымдастыру, алаңдарды жалға алу — мұның бәрінсіз ерекше қажеттіліктері бар спортшыларға тұрақты жаттығып, жарыстарға қатысу өте қиын.
Осы жолда жанымыздан табылған QOFA-ға алғысымыз шексіз. Мұндай қолдау тек жаттығуға мүмкіндік беріп қана қоймай, осы футбол бағытын дамытуға және жаңа балаларды футболға тартуға көмектеседі.
— Соңғы жылдары Қарағанды мен Қазақстанда ДЦП диагнозы бар адамдарға арналған футболдың жағдайы өзгерді ме? Жаттығуға және жарыстарға қатысуға мүмкіндік көбейді ме?
— Менің ойымша, жағдай біртіндеп жақсы жаққа өзгеріп келеді. ДЦП диагнозы бар адамдар арасындағы футболға көбірек көңіл бөліне бастады, жаттығуға және жарыстарға қатысуға жаңа мүмкіндіктер пайда болды.
Бірақ әлі де атқаратын жұмыс көп. Қарағандыда да, жалпы Қазақстанда да командалар, турнирлер және қолдау көбейсе деймін. Сонда футболды жақсы көретін әр адам онымен айналысып, дами алады.
— Әлем чемпионатындағы құраманың жетістігі Қазақстанда осы футбол бағытының дамуына жаңа серпін бере ала ма? Қазір ең алдымен не жетіспейді?
— Меніңше, бере алады. Осындай нәтижеден кейін ДЦП диагнозы бар адамдар арасындағы футбол туралы көбірек адам біледі және біздің спортшылардың қандай деңгейге жете алатынын көреді.
Енді балалардың тұрақты жаттығуына, командаларда ойнауына және жарыстарға қатысуына көбірек мүмкіндік жасау маңызды. Футбол неғұрлым қолжетімді болса, соғұрлым көп адам өз күшін сынап, өзіне сеніп, арманына қарай жүре алады.
— Алғашқы әлем чемпионатындағы медальдан кейін сіз бен Қазақстан құрамасының алдындағы келесі үлкен мақсат қандай?
— Ең жақын үлкен мақсат — Данияда өтетін Еуропа чемпионаты. Қазақстан құрамасының жейдесін қайта киіп, елімнің атынан алаңға шығу мен үшін үлкен мәртебе болмақ.
Жақсы дайындалып, осы уақытқа дейін үйренгеніміздің бәрін көрсетіп, бұдан да жоғары нәтижеге қол жеткізгіміз келеді. Әлем чемпионатының қола жүлдесі жоғары деңгейде бәсекеге түсе алатынымызды көрсетті. Енді жұмысты жалғастырып, алға жылжу керек.
— Футболды жақсы көретін, бірақ онымен шындап айналыса алатынына күмәнданатын ДЦП диагнозы бар адамға не айтар едіңіз?
— Мен бір нәрсе айтар едім: қорқынышқа, күмәнға немесе өмірлік жағдайларға тағдырыңызды шешуге ешқашан жол бермеңіз. Қай жерден бастағаныңыз маңызды емес — қай жерге дейін баруға дайын екеніңіз әлдеқайда маңызды.
Мен өзім балалар үйінің тәрбиеленушісімін. Өмірімде қолдау жоқ сияқты көрінген, тек өз күшіме сенуге тура келген кездер болды. Бірақ футбол мен үшін нағыз тірекке айналды. Ол маған достар сыйлады, мінезімді шыңдады, соңына дейін күресуді үйретті және үлкен арман берді.
Диагноз, қиын балалық шақ немесе өмірдегі басқа сынақтар — үкім емес. Бұл сіздің жолыңыздың бір бөлігі ғана. Егер балалар үйінен шыққан жігіт өзіне сеніп, қиындықтардан өтіп, табанды жаттығып, ақырында Англиядағы әлем чемпионатында Қазақстан атынан өнер көрсете алса, демек мүмкін емес нәрсе жоқ.
Сіздің мүмкіндіктеріңіз қорқынышыңыздан әлдеқайда үлкен. Ең бастысы — алаңға шығып, арманыңыз үшін күресуді бастау.
