Спорт менеджментіндегі әйел: таптаурын мен шындық арасындағы күрес

Біздің кейіпкеріміз– спортқа деген шынайы сүйіспеншіліктің және табандылықтың айқын көрінісі. Ол бала кезден каратэмен, бал биімен айналысып, кейін жеті жыл бойы теннис ойнаған. Алайда жарақат кәсіби спорттағы мансабына нүкте қойған. 

Ол спорттан кету – спорттан алыстау емес екенін  ерте түсінді. Керісінше,  ішкі құрылымына қызығып, іс-шараларда волонтер болып, кейін тимлидер деңгейіне дейін өсті. Бұл тәжірибе оны Испаниядағы спорт менеджменті бағдарламасына алып келді. 

Біз осы саладағы әйелдердің орны, мүмкіндігі мен қиындықтары туралы Алдана Дәуіровамен сұхбаттастық.

– Бастапқы кезеңде қандай қиындықтар болды?

– Ең қиыны – сенімнің аздығы мен еңбектің бағаланбауы. Жас қыз болған соң, көп жағдайда сені байыппен қабылдай бермейді. Өз қабілетімді, кәсібилігімді үнемі дәлелдеуге тура келді.

Мен бұл кезеңнен еңбекқорлық арқылы өттім: өзім тәжірибе іздедім, түрлі жобаларға қатыстым, ұсыныс жасадым. Әр іске жауапкершілікпен қарап, барынша жақсы нәтиже көрсетуге тырыстым. Соның арқасында біртіндеп өз орнымды қалыптастырдым.

– Қазақстандағы спорт менеджментінің деңгейін қалай бағалайсыз?

– Өкінішке қарай, білікті мамандар тапшылығы бар. Көп жағдайда жұмыс сапа үшін емес, есеп үшін жасалатындай көрінеді. Жүйелі ойлайтын, ұзақ мерзімді жоспар құра алатын мамандар аз. Соған қарамастан, қабілетті адамдар бар. Тек соларға мүмкіндік берілсе, нәтиже де өзгеше болар еді.

–  Қазақстандағы футболдың даму мүмкіндігі туралы не айтар едіңіз?

– Әлеует жоғары. Халықта футболға деген қызығушылық бар. Бірақ сол қызығушылықты дұрыс бағытқа бұру қажет. Жанкүйерлермен жүйелі жұмыс, сапалы маркетинг, заманауи инфрақұрылым және тиімді басқару қатар дамыса ғана нәтиже болады. Әйтпесе, құр қызығушылық жеткіліксіз.

– Сүйікті футболшыңыз бар ма?

– Мен көбіне әйелдер футболын қараймын. Сүйікті ойыншым – Айтана Бонмати.

– Спорт индустриясында әйел болу қаншалықты қиын?

Оңай емес. Әйелдерге көбіне өзін дәлелдеу үшін екі есе көп еңбек етуге тура келеді. Мен өз тәжірибемде де жалақы айырмашылығына тап болдым. Бірдей жұмыс істеп, бірдей жауапкершілік көтерсең де, ер адамдар көбірек табыс табатын жағдайлар кездеседі. Сонымен қатар, әйелдерге деген сенім де төмендеу. Қателесуге мүмкіндік аз беріледі. Бірақ осының бәрі мені шыңдады. Өз құныңды білуді, өз ұстанымыңды қорғауды үйренесің.

– Ерлерді «сенімдірек маман» деп қабылдау пікіріне көзқарасыңыз қандай?

– Бұл – ескірген түсінік. Кәсібилік жынысқа байланысты емес. Ол білім мен тәжірибеге, жауапкершілікке байланысты қалыптасады. Қазіргі таңда спортта ерлерден кем түспейтін, тіпті асып түсетін мықты әйел мамандар көп. Жағдай біртіндеп өзгеріп келеді: әйелдер басқарушы лауазымдарға келіп, өз жобаларын іске асыруда.

–  Бұл бағытқа келгісі келетін қыздарға не айтар едіңіз?

– Ең бастысы – қорықпау. Өз жолыңды өзің іздеу. Алға ұмтылып, ешкімнің сөзін тыңдамаңыз дер едім. «Бұл сенің орның емес», «спорт қыздарға арналмаған» деген пікірлер болады – бірақ бұл сіздің емес, өзгенің шектеуі.

Үнемі білім алып, тәжірибе жинау маңызды. Мүмкіндікті күтпей, өзіңіз іздеңіз: жазыңыз, ұсыныс жасаңыз, әрекет етіңіз. Көрінуден қашпау да маңызды. Көп қыздар жақсы жұмыс істейді, бірақ оны көрсетпейді. Ал бұл салада өзіңді таныта білу қажет.

Иә, кейде екі есе көп еңбек етуге тура келеді. Бұл әділетсіз көрінуі мүмкін, бірақ қазіргі шындық осы. Ең бастысы – соған сынбай, керісінше шыныға түсу керек.

–  Қазір QOFA бастамасымен студенттерге арналған BASTA! жобасы іске қосылды. Оның аясында жастар спорт менеджментінде тәжірибе жинай алады. Осындай бастамаға көзқарасыңыз қандай?

– Бұл – өте қажет жоба. Себебі теория мен тәжірибенің арасы бізде жиі алшақ болып жатады. Ал мұндай жобалар сол олқылықтың орнын толтырады. Студенттердің нақты жұмыс процесіне араласуы, жобаларға қатысуы – олардың кәсіби қалыптасуына үлкен әсер етеді. Спорт менеджментін тек кітаптан үйрену жеткіліксіз, оны іс жүзінде көру керек.

–  Егер өзіңізге осындай мүмкіндік берілсе, қатысар ма едіңіз?

– Әрине, қатысар едім. Мұндай жобалар – мансаптың бастауына жақсы мүмкіндік. Ерте тәжірибе жинау әрдайым артықшылық береді.

– Өзіңіз бастаған «Las Campeonas» жобасы туралы айтып өтсеңіз. Еркін медиа-платформа ретінде ашылыпты. Неге тек ағылшын тілінде жүргізуді таңдадыңыз? 

– Бұл жоба – спорттағы әйелдердің дауысы. Біз әр елдегі әйелдердің оқиғаларын жинап, олардың еңбегін көрсетуге тырысамыз.

Жобаны ағылшын тілінде жүргізуімнің себебі – халықаралық аудиторияға шығу. Өйткені әйелдердің спорттағы көрінбеуі тек бір елдің мәселесі емес.

Алда халықаралық деңгейде жұмыс істеп, спорт саласына нақты өзгеріс әкелетін жобалармен айналысқым келеді.

–  Егер бәрін қайта бастау мүмкіндігі болса, осы саланы қайта таңдар ма едіңіз?

– Иә, еш ойланбастан таңдар едім. Спорт – менің өмірімнің маңызды бөлігі.

– Көп рақмет! Сұхбат соңын BASTA! жобасына тілегіңізбен аяқтасақ?

– Жоба жастар үшін нақты мүмкіндік алаңына айналсын. Қатысушылар тәжірибе жинап, өз жолын таба алатын орта қалыптассын. Күшті команда мен тұрақты дамуға тілектеспін.

Бұл сұхбат спорт менеджментіндегі әйелдердің тек қиындықпен ғана емес, мүмкіндіктермен де бетпе-бет келетінін көрсетеді. Алдана Даурова сияқты мамандар – осы өзгерістің айқын көрінісі. Кейіпкеріміздің алдағы жобаларына сәттілік тілейміз! Сонымен қатар спорт менеджментінде өз жолын бастағысы келетін студенттерді  BASTA! жобасына қатысуға шақырамыз. Толығырақ мәлімет алу үшін +7 771 312 6524 (Ғалымжан Қырықбай) нөміріне жаза аласыз.